HORMOONTHERAPIE BIJ OVERGANGSKLACHTEN: WANNEER KAN HET ZINVOL ZIJN?
Hormoontherapie (Hormone Replacement Therapy, HRT) is de afgelopen jaren gelukkig steeds vaker onderwerp van gesprek. Toch merk ik dat er nog veel vragen én misverstanden over bestaan.
Veel vrouwen weten niet goed wat hormoontherapie precies inhoudt, wanneer het zinvol kan zijn of of het wel veilig is. Dat is niet zo vreemd. Jarenlang werd HRT terughoudend voorgeschreven, terwijl nieuw onderzoek en internationale richtlijnen inmiddels een genuanceerder beeld laten zien.
In mijn praktijk zie ik regelmatig vrouwen die jarenlang met klachten hebben rondgelopen, zonder dat de overgang of perimenopauze ooit als mogelijke oorzaak is besproken.
WAT IS HORMOONTHERAPIE?
Hormoontherapie bestaat uit het aanvullen van hormonen die tijdens de perimenopauze en menopauze geleidelijk afnemen.
Afhankelijk van je klachten, leeftijd en medische voorgeschiedenis kan dit bestaan uit:
oestrogeen
progesteron
soms testosteron
Het doel is niet om hormoonwaarden terug te brengen naar die van een 25-jarige vrouw, maar om de hormonale schommelingen en tekorten die klachten veroorzaken op een fysiologische manier aan te vullen.
BIO-IDENTIEKE OF SYNTHETISCHE HORMONEN?
Er bestaan verschillende vormen van hormoontherapie.
Persoonlijk werk ik bij voorkeur met bio-identieke hormonen. Dit zijn hormonen die qua moleculaire structuur identiek zijn aan de hormonen die het lichaam zelf aanmaakt.
Bio-identiek betekent overigens niet automatisch "natuurlijk" of "zonder risico". Het blijft een behandeling waarvoor een goede indicatie, begeleiding en regelmatige evaluatie belangrijk zijn.
WANNEER KAN HORMOONTHERAPIE HELPEN?
Hormoontherapie kan onder andere zinvol zijn bij:
opvliegers
nachtzweten
slaapproblemen
stemmingswisselingen
angstgevoelens
vermoeidheid
brain fog
vaginale droogheid
terugkerende blaas- of urineweginfecties
gewrichts- en spierklachten
Daarnaast weten we dat hormoontherapie bij vrouwen die hiervoor in aanmerking komen ook kan bijdragen aan:
behoud van botmassa
vermindering van osteoporoserisico
verbetering van kwaliteit van leven
mogelijk gunstige effecten op hart- en vaatgezondheid wanneer tijdig gestart ("window of opportunity")
IS HET VEILIG?
Misschien wel de meest gestelde vraag.
Veel zorgen over hormoontherapie zijn ontstaan na de Women's Health Initiative (WHI)-studie uit 2002. Inmiddels weten we dat de resultaten van deze studie jarenlang te algemeen zijn geïnterpreteerd.
De gemiddelde deelneemster was destijds 63 jaar, vaak al ruim tien jaar postmenopauzaal. Daarnaast zaten er veel rokers bij en vrouwen met obesitas en hoge bloeddruk. Allemaal risicofactoren voor borstkanker en hart- en vaatziekten. Tot slot waren de hormonen te hoog gedoseerd en synthetisch.
Nieuwe onderzoeken en internationale richtlijnen laten zien dat hormoontherapie voor veel gezonde vrouwen die jonger zijn dan 60 jaar of binnen tien jaar na de menopauze starten, veilig kan zijn wanneer deze zorgvuldig wordt voorgeschreven.
Dat betekent niet dat hormoontherapie voor iedere vrouw geschikt is. Factoren zoals een voorgeschiedenis van hormoongevoelige kanker, trombose of bepaalde leveraandoeningen spelen altijd mee in de afweging.
Daarom blijft een persoonlijke beoordeling essentieel.
LEEFSTIJL OF HORMOONTHERAPIE?
Deze vraag krijg ik regelmatig.
Mijn antwoord is eigenlijk altijd hetzelfde:
Het is geen óf-óf-verhaal.
Leefstijl vormt de basis.
Voeding, beweging, slaap, stressregulatie, krachttraining, darmgezondheid en een stabiele bloedsuiker hebben allemaal invloed op hoe je de perimenopauze ervaart.
Maar soms is leefstijl alleen niet voldoende.
Wanneer klachten duidelijk samenhangen met hormonale veranderingen, kan bio-identieke hormoontherapie een waardevolle aanvulling zijn.
Juist de combinatie van leefstijl én reguliere geneeskunde geeft vaak de mooiste resultaten.
WAT KUN JE VERWACHTEN?
Hormoontherapie is geen wondermiddel.
Het kost meestal enkele weken tot maanden voordat het lichaam zich heeft aangepast. Vaak is ook enige tijd nodig om de juiste dosering en combinatie te vinden. Je kunt de hormonen slikken, plakken (pleister) of smeren (gel). Er zijn diverse merken en samenstellingen beschikbaar en de keuze is o.a. afhankelijk van of je nog menstrueert of niet en of je wel/geen baarmoeder meer hebt.
Daarnaast blijft leefstijl belangrijk. Hormonen kunnen een belangrijke schakel zijn, maar vormen nooit het volledige verhaal.
MIJN VISIE
In mijn praktijk geloof ik in een integrale aanpak.
Dat betekent dat we eerst samen kijken naar het totaalplaatje:
passen de klachten bij de perimenopauze?
zijn er andere oorzaken die uitgesloten moeten worden, zoals bijvoorbeeld een schildklierstoornis, ijzertekort of vitamine B12-tekort?
hoe ziet de leefstijl eruit?
welke rol spelen stress, slaap, darmgezondheid en bloedsuiker?
Wanneer daar aanleiding voor is, bespreek ik ook de mogelijkheden van bio-identieke hormoontherapie.
Niet omdat hormonen dé oplossing zijn voor alles, maar omdat ze voor veel vrouwen een waardevolle aanvulling kunnen zijn op een gezonde leefstijl.
TOT SLOT
De overgang is geen ziekte. Maar jarenlang met klachten rondlopen omdat "het er nu eenmaal bij hoort", hoeft ook niet.
Gelukkig is er de afgelopen jaren veel nieuwe kennis beschikbaar gekomen. Daardoor kunnen vrouwen steeds beter geïnformeerd keuzes maken over hun gezondheid.
Of hormoontherapie voor jou passend is, is altijd een persoonlijke afweging. Een gesprek waarin jouw klachten, wensen en medische voorgeschiedenis centraal staan, vormt daarbij de basis.
🌿 Goede zorg begint niet bij een recept, maar bij een goed gesprek.
Deze blog is bedoeld als algemene informatie en vervangt geen persoonlijk medisch advies. Of hormoontherapie voor jou geschikt is, hangt af van je klachten, medische voorgeschiedenis en persoonlijke situatie.
In mijn praktijk neem ik de tijd om samen met jou het complete plaatje in kaart te brengen, altijd afgestemd op jouw persoonlijke situatie.
Je bent van harte welkom voor een consult.
