Amandelen verwijderen als volwassene: mijn ervaring
Een tonsillectomie. Oftewel: mijn keelamandelen laten verwijderen.
Het klinkt misschien als een vrij kleine ingreep. Zeker omdat veel mensen dit als kind al hebben gehad. Maar als volwassene is het herstel echt een ander verhaal. Ik wist dat het pittig kon worden, zeker omdat ik 33 jaar ben. Ik ben arts, ik had me ingelezen en ik had mijn herstel heel bewust voorbereid. Rust geregeld, pijnstilling in huis, eten voorbereid, hulp waar mogelijk. En toch viel het herstel op momenten zwaarder dan ik had verwacht. Niet omdat ik dacht dat ik er “wel even doorheen zou fietsen”, maar omdat je sommige dingen pas echt begrijpt als je ze zelf voelt.
Omdat ik zelf vooraf ook veel zocht naar ervaringen van anderen, schrijf ik deze blog. Niet om je bang te maken, maar juist om eerlijk te delen hoe het kan zijn. En vooral: wat mij heeft geholpen.
WAAROM IK MIJN AMANDELEN LIET VERWIJDEREN
Mijn amandelen waren al langere tijd een zwakke plek. Ik had regelmatig keelklachten, ontstekingen en periodes waarin ik voelde: mijn lichaam is hier steeds weer mee bezig. Niet altijd dramatisch met hoge koorts, maar wel genoeg om mijn energie en belastbaarheid te beïnvloeden. Daarnaast kreeg ik steeds vaker wel acute keelontstekingen met koorts en op een gegeven moment was ik er klaar mee. Ik wilde niet blijven aanmodderen met steeds weer dezelfde kwetsbare plek. Zeker niet in een fase waarin ik mijn lichaam juist zo gezond en veerkrachtig mogelijk wil houden. Dus besloot ik: ze gaan eruit.
Na de operatie werd ook gezegd dat mijn amandelen erg groot waren. En eerlijk: als ik nu zie hoeveel meer ruimte er in mijn keel is, ben ik daar nu al blij mee. Of ik op de lange termijn echt de vruchten ervan ga plukken, moet ik natuurlijk nog gaan ervaren. Maar het voelt voor mij wel als een logische stap.
DE OPERATIE ZELF
De operatie was in dagbehandeling. Dat deel viel me eigenlijk mee. Je komt binnen, krijgt narcose, wordt wakker en voor je gevoel is het alweer voorbij. De eerste dag dacht ik: oké, dit valt echt alles mee. Ik kon drinken. Ik kon gelijk al koude dingen eten. De pijn was aanwezig, maar onder controle met pijnstilling. Maar dat was natuurlijk nog maar het begin van het herstel.
DE EERSTE DAGEN: “DIT GAAT EIGENLIJK BEST GOED”
De eerste dagen na de operatie waren pijnlijk, maar nog overzichtelijk. Ik hield me strak aan de pijnstilling: paracetamol, diclofenac, veel drinken, koelen, rust. Ik at zachte dingen. Veel ijswater. Koude vla/yoghurt. Afgekoelde bouillon of zacht roerei, koud gestoomde vis. Plus, drinken drinken drinken, omdat uitdroging de pijn duidelijk erger maakte. Ik had me goed voorbereid en nam veel rust. Maar je lichaam volgt uiteindelijk toch zijn eigen tempo.
DAG 4: NABLOEDING
Op dag 4 kreeg ik een nabloeding. En dat is precies iets waar je na een tonsillectomie op wordt voorbereid, maar waarvan je hoopt dat het niet gebeurt.
Het begon ineens te bloeden. Best veel. Het bleef ongeveer twintig minuten doorgaan. Ik heb de SEH gebeld en kreeg het advies om te komen. Ik bleef rustig, maar ik was op dat moment helaas alleen thuis. Gelukkig kon de buurman me brengen. Op de SEH kreeg ik raketjes. Vieze raketjes, mag ik wel zeggen. Ik ben echt niet zo van de suiker, maar mijn meegebrachte ijsje was inmiddels allang op, dus ik deed maar netjes wat goed was voor mijn keel. Ik moest uiteindelijk meer dan een uur wachten. En gek genoeg was ik daar achteraf heel blij mee. Want ongeveer een kwartier voordat ik naar binnen werd geroepen, voelde ik het bloeden stoppen. Dat betekende dat het niet gebrand hoefde te worden. En dat was natuurlijk veel fijner voor het verdere herstel.
Een nabloeding is spannend. Tegelijk merkte ik ook hoe belangrijk het is om rustig te blijven, te handelen, hulp in te schakelen en daarna weer te vertrouwen op je lichaam.
DAG 5 TOT 8: DE ECHTE PIJNPIEK
Daarna kwam de echte pijnpiek. En die was heftig.
Wat ik zelf het meest intens vond, was niet eens alleen het slikken. Natuurlijk, slikken deed pijn. Het voelt echt alsof je glasscherven doorslikte (niet dat ik dat ooit heb gedaan, maar intens pijnlijk). Mijn keel was rauw, er zat wit-grijs beslag op de wondplekken en mijn huig was gevoelig. Maar de meest intense momenten waren de pijnpieken in mijn kaken en oren. Een soort zenuwpijn. Scherp, diep, uitstralend. Soms een half uur tot een uur lang. Een paar keer per dag. Dan kon ik eigenlijk weinig anders dan erdoorheen.
Ik had bijna continu een koelpack tegen mijn hals of kaak. Ik zette soms een meditatie of muziek aan om mijn aandacht te verplaatsen. Niet omdat de pijn dan weg was, maar omdat het hielp om niet volledig in verzet te schieten.
En soms moet je er ook gewoon even doorheen. Dat vond ik mentaal misschien nog wel het zwaarst. Je hebt pijn, je slaapt slecht, je bent beperkt in eten en drinken, en je mag niet sporten. Terwijl sporten normaal juist iets is wat mij veel brengt: ontspanning, regulatie, kracht, vertrouwen in mijn lijf. Daarnaast: het duurt en het duurt maar.
Dan wordt herstel ineens niet alleen fysiek, maar ook mentaal.
PIJNSTILLING: LANGER DAN VERWACHT
Ik vond het confronterend hoeveel pijnstilling ik nodig had. Als arts weet ik rationeel: dit kan normaal zijn na een tonsillectomie bij volwassenen. Goede pijnstilling is geen luxe, maar nodig om te kunnen drinken, eten en herstellen. Maar als patiënt dacht ik ook: duurt dit niet te lang? Moet ik nu nog steeds paracetamol en diclofenac nemen?
Toch merkte ik: als ik een dosis oversloeg, kwam de pijn duidelijk terug. Niet altijd meteen dramatisch, maar wel genoeg om slechter te drinken, slechter te slapen of weer onrustiger te worden. Afbouwen ging bij mij dus niet in één keer. Eerst kijken of ik overdag een dosis kon overslaan. Dan opnieuw voelen. Dan pas verder.
Dat was ook een goede oefening in luisteren naar mijn lichaam in plaats van naar een ideaal plaatje van hoe snel herstel “zou moeten” gaan.
WAT MIJ HIELP:
Ik had continue een kleine apotheek en vriezer naast me, voor mijn gevoel.
Wat mij het meest hielp:
ijswater, echt de hele dag door;
veel ijsjes, liefst zonder suiker;
koelpacks tegen mijn hals, kaak en oren;
half overeind slapen;
paracetamol en diclofenac volgens schema, met een maagbeschermer omdat ik al zo weinig kon eten;
zachte voeding;
meditatie, muziek en ademhaling;
kleine stukjes bewegen wanneer dat kon;
rust nemen zonder mezelf steeds te pushen.
Vooral dat half overeind slapen vond ik heel fijn. Ik maakte een hele stapel kussens en heb zeker tien dagen half zittend geslapen. Ik had daardoor ook relatief weinig zwelling, terwijl je juist veel verhalen leest over enorme zwelling na de operatie. Of dat alleen daardoor kwam, weet ik natuurlijk niet. Maar voor mij werkte het heel goed.
ETEN TIJDENS HERSTEL
Eten was een zoektocht. IJs kon soms juist prikken. IJswater werkte dan weer heel goed. Sommige zachte dingen waren verrassend fijn, andere dingen brandden ineens enorm.
Wat voor mij werkte:
ijswater;
ijsjes (vaker dan je denkt, ook preventief, in mijn geval zelfgemaakt van kokoswater en eiwitpoeder);
koude vla, yoghurt of kwark;
bouillon;
roerei;
zachte soep;
zachte groenten;
cottage cheese of hüttenkäse;
zachte vis.
Ik probeerde te focussen op eiwitten binnenkrijgen, omdat herstel gewoon bouwstoffen vraagt. Dat lukte niet altijd perfect, maar het hielp me wel om daar bewust op te sturen.
En ja: ik viel af. Ongeveer vier kilo. Dat klinkt misschien leuk, maar zo voelde het niet. Je weet dat een deel vocht, glycogeen en mogelijk ook spiermassa kan zijn. Mijn focus werd daarom vooral: herstellen, voldoende eiwit, en later rustig weer opbouwen.
Daarnaast had ik van een collega homeopathie op voorschrift gekregen voor rondom de operatie, om de zwelling te minderen en het herstel te bevorderen.
Ook nam ik zelf pre-/probiotica, zaden en pitten waar lukte om mijn darmen op gang te houden na de narcose en bij het gebruik van de diclofenac. Daarnaast zodra het kon 2x 1 gram vitamine C voor slijmvliesherstel en collageen (baat het niet dan schaadt het niet en kan helpen bij weefselherstel). Ook nam ik lactoferrine voor herstel en na de nabloeding. Mijn andere supplementen liet ik even zitten, want eerst maar eens eten en goed slikken.
SLAPEN, HOESTEN EN DIE DROGE KEEL
Slapen was wisselend. Vooral ’s nachts droogde mijn keel uit, waardoor de pijn erger werd. Later in het herstel kreeg ik ook ineens hoestbuien. Een half uur tot uur hoesten, vooral ’s nachts. Waarschijnlijk door gevoelig nieuw slijmvlies, droogte, slijm dat loskomt of wat reflux/irritatie.
Wat hielp:
water naast mijn bed;
regelmatig kleine slokjes, je wordt toch wel wakker (in mijn geval dan);
niet met airco of ventilator recht op mijn gezicht (maar wel een diffuser in de kamer);
hoofdeinde omhoog;
half overeind blijven liggen;
rustig blijven als er weer een hoestbui kwam en kleine slokjes nemen.
Hoesten na zo’n operatie voelt spannend, zeker als je een nabloeding hebt gehad. Maar niet elke hoestbui betekent dat er iets misgaat.
MIND-BODY
Wat ik tijdens dit herstel weer heel duidelijk voelde: herstel is niet alleen weefselgenezing. Natuurlijk is er een wond. Natuurlijk zijn er korsten, zenuwen, ontsteking, zwelling, pijnmediatoren en genezend slijmvlies. Maar wat er in je hoofd en zenuwstelsel gebeurt, doet ook mee.
Als ik me verzette tegen de pijn, werd alles groter. Als ik bleef zoeken naar horrorverhalen, werd ik onrustiger. Als ik elk gevoel in mijn keel probeerde te controleren, werd mijn systeem alerter.
Wat mij hielp was steeds opnieuw terug naar:
Ik ben aan het herstellen, ik ben blij dat die dingen eruit zijn.
Dit is pittig, maar niet per se verkeerd.
Mijn lichaam weet wat het doet.
Ik hoef dit moment alleen maar door te komen.
WANNEER GING HET BETER
Rond dag 8 merkte ik voor het eerst: er komt ruimte. Niet dat ik ineens beter was. Maar de pijn veranderde. Van scherp en allesoverheersend naar meer zeurend, trekkend, rauw.
Rond dag 12-14 voelde ik duidelijk: ik ben aan het herstellen. Nog steeds gevoelig. Nog steeds opletten met tillen, sporten en druk zetten. Maar niet meer in die overlevingsstand van de eerste week.
Dat is misschien ook goed om te weten: twee weken betekent niet dat alles weer normaal voelt. De wond is dan vaak een stuk verder, maar het slijmvlies is nog jong en kwetsbaar. Ik voelde mijn keel nog bij slikken, gapen, hoesten en inspanning.
SPORTEN EN TILLEN
Ik had gehoopt na twee weken weer wat meer te kunnen opbouwen. Maar mijn lichaam voelde nog niet meteen klaar voor alles.
En dat is eigenlijk logisch. Na twee weken is het risico op een nabloeding meestal veel lager, maar dat betekent niet dat je lijf weer volledig belastbaar voelt.
Voor mij betekende dat:
eerst wandelen;
daarna rustig fietsen of lichte mobiliteit;
geen persen;
geen zware krachttraining;
geen handstand, HIIT of intensief hardlopen;
pas daarna rustig opbouwen.
Ik vind het belangrijk om te blijven bewegen als dat kan. Niet volledig stilvallen als je lijf juist vraagt om doorbloeding, ontspanning en vertrouwen. Maar wel: bewegen binnen de grenzen van herstel.
Dus niet vanuit wilskracht over je lichaam heen, maar mét je lichaam.
MIJN TIPS ALS JE EEN TONSILLECTOMIE ALS VOLWASSENE OVERWEEGT
Plan écht hersteltijd in
Reken niet op een paar dagen rustig aan. Als volwassene zou ik zeker twee weken vrij of heel rustig plannen. En als je veel praat in je werk, zoals ik, is dat extra belangrijk.
Bereid je goed voor
Zorg dat je pijnstilling in huis hebt, makkelijke voeding, ijsjes, koelpacks, waterflesjes, extra kussens en hulp als dat nodig is. Zorg ook dat je extra opvang hebt voor je kids. Mijn partner kon veel opvangen, maar als je 2 weken niet mag tillen en je hebt een kleintje, kan je mama/papa dag ook in duigen vallen. Denk aan jezelf. Je wilt tijdens de pijnpiek niet nog van alles moeten regelen.
Neem pijnstilling serieus
Goede pijnstilling is niet alleen voor comfort. Het helpt je om te blijven drinken, eten en slapen. En dat is essentieel voor herstel. Overleg met je arts wat je mag gebruiken en hoe je moet afbouwen. Zeker als je een nabloeding hebt gehad of andere risicofactoren hebt.
IJswater, ijswater, ijswater
Voor mij was ijswater echt de basis. Kleine slokjes, de hele dag door. Ook ’s nachts naast mijn bed. Een droge keel maakte de pijn duidelijk erger.
Gebruik koelpacks
Koelpacks tegen mijn hals, kaak en oren waren echt heel fijn. Zeker bij die uitstralende zenuwpijn naar mijn oren en kaken.
Slaap half overeind
Ik sliep zeker tien dagen met een stapel kussens, half zittend. Voor mij gaf dat minder druk, minder benauwd gevoel en mogelijk ook minder zwelling. Slaap ook overdag, geef je lekker over, dat is goed voor je herstel.
Eet wat lukt, maar denk aan bouwstoffen
Je hoeft echt niet perfect te eten. Maar probeer waar mogelijk ook eiwitten binnen te krijgen: yoghurt, kwark, ei, zachte vis, cottage cheese, bouillon of eventueel een smoothie. Herstellen vraagt energie en bouwstoffen. Daarnaast kan het prettig zijn om je pijnstilling te timen, dus als het inkickt, dan gaan eten.
Blijf bewegen als dat kan
Kleine stukjes wandelen kunnen fijn zijn voor je lijf en je hoofd. Maar luister goed naar je lichaam. Geen druk, geen prestatiedoel, geen “ik moet nu alweer”. Bewegen mag ondersteunend zijn. Niet uitputtend.
Gebruik je mind-body tools
Ademhaling, meditatie, muziek, ontspanning, visualisatie, afleiding: het klinkt misschien simpel, maar het kan echt helpen tijdens pijnpieken. Niet om de pijn weg te toveren, maar om je zenuwstelsel te helpen reguleren.
Zoek niet te veel
Vooraf informatie zoeken is nuttig. Maar tijdens herstel kun je ook verdwalen in verhalen, forums en uitzonderingen. Op een gegeven moment helpt het meer om te voelen: wat gebeurt er nu bij mij? Wat heeft mijn lichaam vandaag nodig? Informatie is fijn. Vertrouwen is ook belangrijk.
ZOU IK HET OPNIEUW DOEN?
Ja. Zeker. Tuurlijk deed het zeer. En ik moet nog gaan ervaren of ik op de lange termijn echt de vruchten ga plukken. Maar ik weet waarom ik het deed. Mijn amandelen waren een terugkerende zwakke plek. Ze waren groot. En ik wilde niet eindeloos blijven rondlopen met iets waarvan ik voelde: dit kost mijn lichaam steeds opnieuw energie. Ik zou het dus opnieuw doen. Niet omdat het herstel meeviel. Maar omdat de keuze voor mij klopte.
Ondanks dat ik arts ben, was ik uiteindelijk gewoon patiënt. Met pijn. Met twijfel. Met slechte nachten. Met zorgen om bloed. Met frustratie dat het zo lang duurde. En misschien is dat ook precies waarom ik dit wilde delen.
Soms helpt het om te lezen dat iets pittig kan zijn, zonder dat er meteen iets mis is. Dat herstel grillig mag verlopen.
En dat je niet zwak bent als je langer pijnstilling nodig hebt, rust moet nemen of even helemaal niets kunt.
Een amandeloperatie als volwassene is niet niks. Maar met goede voorbereiding, goede pijnstilling, voldoende drinken, hulp thuis en realistische verwachtingen kom je erdoorheen. En ergens rond dag 10-14 komt meestal dat moment waarop je denkt: ”Oké. Ik ben er nog niet helemaal. Maar ik kom terug.”
Deze blog is mijn persoonlijke ervaring en geen vervanging voor medisch advies. Volg altijd de instructies van je eigen behandelend arts of KNO-afdeling. Neem contact op bij klachten waarover je twijfelt, en zeker bij aanhoudend of helder rood bloed, niet kunnen drinken, tekenen van uitdroging, koorts, benauwdheid of toenemende pijn nadat het eerst duidelijk beter ging.
