ALS JE SYSTEEM NOOIT ÉCHT UITGAAT: LEVEN IN OVERDRIVE
We leven in een maatschappij die voortdurend ‘aan’ staat. We zijn bereikbaar, productief, alert. Rustmomenten worden ingepland, ontspanning wordt iets wat we moeten doen. Maar wat als je lichaam nooit écht meer uitgaat? Wat als je systeem gewend is geraakt aan spanning, zelfs op momenten waarop je denkt te ontspannen?
Veel mensen herkennen dit gevoel: moe zijn maar niet kunnen slapen, ontspannen willen maar onrust blijven voelen, ‘alles op orde’ hebben maar toch leeg of opgejaagd zijn. Dit is vaak geen kwestie van motivatie of mindset, maar van een zenuwstelsel dat te lang in overdrive heeft gestaan.
LEVEN IN EEN AAN-STAND
Ons autonome zenuwstelsel regelt onbewust hoe we reageren op de wereld om ons heen. Het helpt ons schakelen tussen actie en herstel, tussen inspanning en rust. In een gezonde situatie bewegen we flexibel tussen deze standen.
In onze huidige maatschappij wordt echter vooral het deel aangesproken dat gericht is op presteren, oplossen en doorgaan. Deadlines, prikkels, schermen, sociale verwachtingen – ze houden ons alert. Voor veel mensen betekent dit dat het lichaam langdurig in een actiestand blijft, zelfs als daar geen directe noodzaak meer voor is.
WANNEER OVERDRIVE DE NORMAAL WORDT
Als je systeem te lang in deze staat blijft, kan dat zich op allerlei manieren uiten:
aanhoudende vermoeidheid zonder je uitgerust te voelen
moeite met ontspannen of ‘uitzetten’
een gejaagd of onrustig gevoel
slaapproblemen
verhoogde prikkelbaarheid
lichamelijke klachten zonder duidelijke oorzaak
Je lichaam doet hierbij niets verkeerd. Het past zich aan aan wat het denkt dat nodig is om te functioneren in jouw omgeving. Alleen: wat ooit helpend was, wordt op termijn belastend.
HET BELANG VAN WEER KUNNEN SCHAKELEN
Gezondheid zit niet in altijd rustig zijn, maar in het vermogen om te schakelen. Om na actie weer terug te kunnen keren naar herstel. Dat herstel vindt plaats wanneer het deel van het zenuwstelsel actief wordt dat gericht is op rust, vertering en herstel.
In mijn eerdere blog over stress ga ik dieper in op hoe dit systeem werkt en waarom langdurige stress zulke brede effecten kan hebben op lichaam en geest (zie: https://www.dokterbritta.com/blog/de-rol-van-stress). Wat belangrijk is om hier te benadrukken: het gaat niet om nóg beter ontspannen, maar om je systeem opnieuw veiligheid te laten ervaren.
WAAROM RUST ALLEEN SOMS NIET GENOEG IS
Veel mensen proberen hun overdrive te compenseren met losse rustmomenten: een avond op de bank, een vakantie, een yogales. Dat kan helpend zijn, maar is vaak niet voldoende als het onderliggende patroon blijft bestaan.
In een eerdere blog over balans, energiegevers en energienemers beschrijf ik hoe verschillende vormen van rust – me-time, free-time en off-time – allemaal een eigen functie hebben (zie: https://www.dokterbritta.com/blog/balans-energiegevers-en-energienemers-ontspanning). Het bewust inplannen van deze momenten helpt om herstel niet aan het toeval over te laten, maar onderdeel te maken van je dagelijks leven.
Herstel vraagt echter om meer dan pauzes alleen. Het vraagt om het opnieuw trainen van je zenuwstelsel: leren dat het veilig is om te vertragen. Dat rust niet betekent dat je faalt, maar dat je herstelt.
WANNEER OVERDRIVE VERTROUWD GAAT VOELEN
Wat ik in de praktijk vaak hoor, is dat mensen het zelfs lastig vinden als ze uit die voortdurende aan-stand komen. Wanneer de spanning afneemt en het lichaam tot rust komt, kan dat in eerste instantie voelen als ‘vlakheid’ of leegte. Alsof de scherpe randjes weg zijn, maar daarmee ook de drive.
Dat is niet vreemd. Ons lichaam kan gewend – en zelfs verslaafd – raken aan de pieken van adrenaline en cortisol. Die stresshormonen geven tijdelijk focus, energie en een gevoel van urgentie. Als die pieken wegvallen, lijkt het soms alsof er iets ontbreekt.
Maar dit is geen teken dat het slechter gaat. Het is een overgangsfase. Je zenuwstelsel leert opnieuw wat een gezonde basislijn is. Met tijd en veiligheid ontstaat er juist weer ruimte voor echte energie, creativiteit en veerkracht – zonder de scherpe ups en diepe crashes die zo kenmerkend zijn voor leven in overdrive.
KLEINE SIGNALEN, GROTE INFORMATIE
Je lichaam communiceert voortdurend. Via spanning, ademhaling, hartslag, vermoeidheid, emoties. Leven in overdrive betekent vaak dat deze signalen te lang zijn genegeerd of genormaliseerd.
De eerste stap is daarom geen oplossing, maar bewustwording. Opmerken hoe je lichaam zich voelt gedurende de dag. Wanneer je spanning vasthoudt. Wanneer je adem hoog zit. Wanneer ‘druk zijn’ eigenlijk een automatisme is geworden.
TOT SLOT
Als je systeem nooit écht uitgaat, is dat geen persoonlijk falen. Het is een logisch gevolg van langdurige aanpassing aan een wereld die weinig ruimte laat voor herstel.
Gezondheid begint bij het herstellen van die ruimte. Niet door harder te ontspannen, maar door zachter te luisteren.
In mijn praktijk begeleid ik mensen die merken dat hun lichaam niet meer vanzelf schakelt tussen inspanning en rust. Met aandacht voor leefstijl, stress, herstel en het autonome zenuwstelsel werken we aan het terugvinden van veerkracht – stap voor stap.
🌿 Van overleven naar leven.
